Tag

mumbai railway mishap elphistone

Browsing

ही दुर्घटना घडल्यापासून सतत सांगितलं जात आहे की, हा पूल धोकादायक आहे, हे रेल्वेला अनेकदा लेखी स्वरूपात सांगितलं गेलं होतं. पूर्वीचे रेल्वेमंत्री सुरेश प्रभू यांनी निविदा काढण्यास परवानगीही दिली होती. खर्च होता ११—१२ कोटीच्या घरात. पण काहीही झालं नाही. या फायलीवर रेल्वे अधिकारी ‘बसून’ राहिले. त्यामुळं ही दुर्घटना घडली.
प्रभू यानी निविदा काढण्यास मंजुरी दिली, पण निविदा निघाली नाही, हा पहिला मुद्दा.  प्रत्येक मंत्र्याचं स्वत:चं एक कार्यलय असतं. तेथे विविध स्तरावर अधिकारी असतात. त्या मंत्र्यांनी घेतलेले निर्णय त्याचं खातं कसं अंमलात आणतं, फायली कोठल्या स्तरावर अडकून पडल्या आहेत, यावर हे कार्यालय लक्ष ठेवत असतं. आता सुरेश प्रभू यांच्या दृष्टीनं तो विशिष्ट पूल लगेच पुन्हा बांधला जाणं अत्यंत गरजेचं होतं, तर त्यांच्या कार्यालयानं त्या संबंधातील फाईल कशी प्रत्यक्ष अंमलबजावणीपर्यंत पोचते, यावर खास लक्ष ठेवायला हवं होतं. तशा सूचना प्रभू यांनी द्यायला हव्या होत्या. जर निविदा काढण्यास मंजुरी देऊनही पुढची कार्यवाही झाली नसेल, तर उघडच आहे की, प्रभू यांच्या कार्यालयानं त्यात लक्ष घातलेलं नाही आणि त्यांनी तसं लक्ष घालावं, अशा सूचनाही प्रभू यांनी दिलेल्या नसाव्यात. जर त्यांनी त्या दिल्या अअसूनही असं घडलं असेल, तर प्रभू हे प्रशासकीयदृष्ट्या कच्चे आहेत, असं मानाला हवं. साहजिकच या पदावर—खरं तर कोणत्याच मंत्रीपदावर—प्रभू यांना ठेवता कामा नये. पण अत्यंत कार्यक्षम अशी प्रभू यांची ख्याती आहे.
निविदा न निघण्याचं खरं कारण असतं, ते प्रत्येक कंत्राटातून काढला जाणारा विविध स्तरावरचा हिस्सा. हा हिस्सा रेल्वे खात्याच्या वरिष्ठापासून ते अगदी मंत्र्यांपर्यत पोचवला जात असतो. प्रत्येक सरकारी कंत्राटात असा हिस्सा असतो. त्यामुळं जितकं मोठं कंत्राट तितकं ते जलदगतीनं ‘प्रोसेस’ केलं जातं. त्यात कंत्राटदारांनाही प्रचंड रस असतो. जर कंत्राट छोट्या रकमेचं असेल, तर बडे कंत्राटदार  फिरकतच नाहीत. जे छोटे कंत्राटदार येतात, त्यांना नफ्याचं प्रमाण ठेवून असे हिस्से देणं परवडत नसतं. मग हे हिस्से किती व कसे द्यायचे, यावर एकमत होत नाही. विलंब होतो. निविदा काढण्यास मंजुरी असूनही ती काढली जात नाही; कारण कोणाला ती द्ययची हे आधी ठरल्याविना ती काढलीच जात नसते.

–प्रकाश बाळ

‘ या दुर्घटनेचं राजकारण करू नका,’ हे पालूपद मुंबईत रेल्वे पुलावरील प्रवाशांच्या चेंगराचेंगरीत २२ जणांचा बळी गेल्यावर सतत लावलं जात आहे. या दुर्घटनेनंतर वृत्तवाहिन्यांवर जे चर्चेचं गुर्‍हाळ सुरू झालं, त्यात हेच पालूपद लावण्यात येत होतं. ‘एनडी टीव्ही’वरील चर्चेच्या कार्यकमात तर अँकर नताशा जोग हिनं भाजपा व काँग्रेस या दोन्ही पक्षांना असं आवाहनच केलं की, ‘ निदान आता तरी २२ प्रवाशांचा बळी गेल्यावर मुंबईच्या उपनगरी प्रवाशांच्या समस्या सोडविण्याकरिता राजकारण सोडून दोन्ही पक्षांनी एकत्र यायला हवं’.

हे आवाहन आपल्या प्रसार माध्यमांतील पत्रकारांच्या भाबडेपणाचं वा अज्ञानाचं लक्षण आहे.